Obalamy mity, odkrywamy prawdę o padaczce i jej leczeniu

Jakie są pierwsze objawy padaczki?

Jednym z kryteriów rozpoznania padaczki jest wystąpienie dwóch nieprowokowanych napadów padaczkowych. Niekoniecznie muszą to być drgawki w obrębie ciała. W zależności 
od zajętego obszaru mózgu mogą występować w sposób napadowy powtarzalne objawy ruchowe, czuciowe, problemy z mową, myśleniem czy zaburzenia świadomości. Uwagę powinien zwrócić powtarzający się i występujący z różną częstotliwością charakter napadów.

Jak przebiega proces terapeutyczny pacjenta z padaczką 
od momentu diagnozy?

Po postawieniu diagnozy wdraża się leczenie jednym lekiem przeciwpadaczkowym rozpoczynając terapię od małych dawek, stopniowo je zwiększając do uzyskania remisji napadów. Wybór leku zależym.in. od wieku pacjenta, chorób współistniejących czy rodzaju napadów. Pacjent pozostaje pod stałą opieką Poradni Neurologicznej.

Jakie są główne metody leczenia padaczki? Jakie czynniki decydują o wyborze konkretnej terapii?

Podstawą leczenia jest farmakoterapia. Kluczem do prawidłowej kontroli napadów padaczkowych jest właściwy dobór leku. Nieskuteczność leków nie zawsze wynika ze stopnia ciężkości choroby, lecz z nieprawidłowej interpretacji typu napadów. Zdarza się, że niewłaściwy dobór leku skutkuje nie tylko brakiem poprawy, lecz nasileniem częstotliwości napadów.

W określonych przypadkach pacjenci mogą skorzystać z leczenia zabiegowego. Leczenie chirurgiczne polega na wycięciu patologicznej tkanki mózgowej. To skomplikowana procedura, poprzedzona niekiedy wieloetapową, w tym inwazyjną diagnostyką. Leczenie zabiegowe pozwala niekiedy uzyskać całkowitą remisję napadów padaczkowych.

Dlaczego monitorowanie napadów i prowadzenie dzienniczka napadów jest tak ważne?

 Dzienniczek napadów to najprostsze narzędzie monitorujące. Dostarcza informacji o porze występowania napadów, czasie ich trwania, czy predylekcji. Obserwacja napadów na podstawie prowadzonego dzienniczka pozwala zauważyć, że napady są rzadsze, słabsze czy krótsze. Często na wizycie lekarskiej pacjent jest zdenerwowany, ma wiele pytań i bez prowadzonego dzienniczka nie jest nam w stanie powiedzieć ile napadów doznał w ostatnim czasie.

Jakie są najczęściej spotykane mity na temat padaczki?

 Wciąż pokutuje wiele mitów dotyczących choroby. Podczas napadu padaczkowego może dochodzić chwilowego szczękościsku. Pod żadnym pozorem nie powinno się wkładać pacjentowi do ust żadnych przedmiotów, gdyż może to doprowadzić do zadławienia lub urazu jamy ustnej. Kolejnym mitem jest zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Jest to kwestia uzależniona od aspektów prawnych po przeanalizowaniu konkretnego przypadku. Kolejną kwestią jest macierzyństwo. W obecnych czasach dysponujemy lekami, które są bezpieczne w ciąży i nie powodują znacznego wzrostu ryzyka wad genetycznych, czy powikłań ciąży. Istotne jest przygotowanie do ciąży we współpracy z neurologiem jeszcze na wiele miesięcy przed zajściem w ciążę. Pacjentka ciężarna nie powinna nagle odstawić leków przeciwpadaczkowych, w obawie przed ich negatywnym wpływem na płód. Po porodzie kobiety mogą karmić piersią, aby uniknąć nagłego obniżenia stężenia leku w organizmie dziecka. Mitem jest też zakaz uprawiania sportu. Aktywność fizyczna pozytywnie wpływa na epileptogenezę, zmniejsza częstość napadów i wspiera plastyczność mózgu.

Jakie są najnowsze osiągnięcia w leczeniu padaczki, które dają nadzieję pacjentom na lepszą kontrolę napadów?

 W ciągu ostatnich 20 lat nastąpił przełom w leczeniu padaczki. Posiadamy do dyspozycji leki nowe, o większej skuteczności. Wciąż jednak do wyzwań należą pacjenci z padaczką lekooporną, którzy stanowią aż 30% wszystkich chorych oraz pacjenci z rzadkimi zespołami padaczkowymi. Na rynku polskim pojawiły się nowe leki, służące przerwaniu napadu, które mają znacznie wygodniejszą formę preparatu dopoliczkowego. U części chorych możemy rozważyć leczenie zabiegowe, np. neurostymulację czy resekcję. Do nowych metod należy termoablacja. Jest to zabieg mniej inwazyjny, ale przeznaczony dla starannie wyselekcjonowanych grupy osób chorujących na padaczkę. W Polsce wciąż czekamy na rozwój diagnostyki przedoperacyjnej.

Jakie są najczęstsze trudności, z jakimi borykają się pacjenci z padaczką?

 Mimo rosnącej świadomości społeczeństwa, pacjenci nadal borykają się ze stygmatyzacją i wykluczeniem. Pokutuje przekonanie, że padaczka to choroba głęboko upośledzająca, uniemożliwiająca naukę, pracę czy rodzicielstwo. Bywają przypadki bardzo ciężkich epilepsji, jednak większość pacjentów ma szansę na właściwą kontrolę napadów, a co za tym idzie na normalne życie. Z perspektywy lekarza jedną najbardziej problematycznych kwestii jest przejście pacjenta spod opieki neurologa dziecięcego pod opiekę neurologa leczącego dorosłych. Problemem jest też kwestia słabej dostępności badań genetycznych. Coraz więcej mówi się o diagnostyce inwazyjnej oraz leczeniu operacyjnym padaczek, jednak dorosłym pacjentom w Polsce brakuje dostępu do wyspecjalizowanych ośrodków.

Autorki: Lek. Lidia Kiryła, Specjalista neurologii, na co dzień pracuje w Klinicznym Oddziale Neurologicznym Szpitala Bielańskiego oraz Pracowni Przyszpitalnej poświęconej leczeniu pacjentów z padaczką oraz ze stwardnieniem guzowatym - zajmuje się opisywaniem badań EEG; wieloletni nauczyciel akademicki. 

oraz

 Lek. Katarzyna Stopińska, Specjalista neurologii, nauczyciel akademicki Warszawskiego Uniwersytetu Lekarskiego, pracownik w Klinicznym Oddziale Neurologicznym Szpitala Bielańskiego oraz Pracowni Przyszpitalnej poświęconej leczeniu pacjentów z padaczką zajmuje się opisywaniem badań EEG oraz leczeniem pacjentów z dystoniami ogniskowymi przy pomocy toksyny botulinowej.

PL-Corp-Corp-01457